Czy samorząd ma obowiązek konsultowania z organizacjami pozarządowymi uchwał, które dotyczą organizacji?

Tak. Art. 5 ust. 5 nowelizacji ustawy o pożytku ze stycznia 2010 r. wprowadził taki obligatoryjny mechanizm. Przewiduje ona, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ma obowiązek uchwalenia szczegółowego sposobu konsultowania z sektorem pozarządowym aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji. Konsultacje należy prowadzić z powołaną radą działalności pożytku publicznego lub bezpośrednio z organizacjami pozarządowymi, działającymi na terenie danego samorządu. Zasady tych konsultacji mogą być zawarte w odrębnej uchwale, jednak najlepiej, gdy zostaną ujęte w programie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Zapisy ustawy wymagają więc bezwzględnie takich konsultacji, jednak pozostawiły uchwalającym zasady organom swobodę decyzji co do form tych konsultacji oraz sposobu ich prowadzenia. Projekty uchwał organu stanowiącego konsultowane będą bezpośrednio z organizacjami lub z radą działalności pożytku publicznego (jeśli istnieje), ewentualnie i z jednymi, i drugimi. Kwestia z kim i w jaki sposób przeprowadzane będą te konsultacje określona będzie uchwałą stosownej rady lub sejmiku.

Warto przypomnieć, że konsultowanie projektów aktów normatywnych w dziedzinach dotyczących działalności statutowej organizacji pozarządowych i w dziedzinach dotyczących sfery zadań publicznych jest jedną z form współpracy wymienionych w ustawie (art.5 ust. 2 pkt 3). Ponadto skonsultowania wymagają na pewno roczny i wieloletni (jeśli zostanie podjęta decyzja o jego przygotowaniu) program współpracy samorządu z organizacjami pozarządowymi (art. 5a ust. 1).

Podczas tworzenia nowych regulacji warto skorzystać z doświadczeń już istniejących. Od kilku lat na podstawie Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 44 a oraz 44 b) istnieją na poziomie samorządu województwa i powiatu społeczne rady do spraw osób niepełnosprawnych. Rady te składają się z przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz reprezentantów administracji publicznej. Ich zadaniem jest między innymi opiniowanie projektów uchwał i programów przyjmowanych przez radę (sejmik) pod kątem ich skutków dla osób niepełnosprawnych.