Kto ma prawo skontrolować OPP?

Kontrolę organizacji pożytku publicznego może zarządzić minister właściwy ds. zabezpieczenia społecznego z własnej inicjatywy lub na wniosek organu administracji publicznej (np. starosty powiatu), organizacji pozarządowej lub podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3.. Przeprowadzenie kontroli minister może zlecić:

w porozumieniu z ministrem właściwym ze względu na przedmiot działalności organizacji pożytku publicznego, temu ministrowi

wojewodzie właściwemu ze względu na siedzibę organizacji.

Minister może także wystąpić z wnioskiem o skontrolowanie określonej organizacji do innych rządowych i samorządowych instytucji kontrolnych (np. regionalnych izb obrachunkowych, które uprawnione są do kontroli gospodarki finansowej organizacji pozarządowych w zakresie wykorzystywania przez nie dotacji przyznawanych z budżetów jednostek samorządu terytorialnego).

Kontrolę OPP mogą przeprowadzać wyłącznie osoby, które dysponują pisemnym upoważnieniem wydanym przez ministra. Mają one prawo wstępu na teren należący do kontrolowanej organizacji, na którym prowadzona jest działalność (np. biuro organizacji, schronisko, szkoła, bądź inna placówka). Ponadto kontrolerzy mogą żądać złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień od pracowników oraz członków władz organizacji, a także okazania dokumentów i udostępnienia danych, mających związek z przedmiotem kontroli.

Kontrolerzy swoje czynności są zobowiązani przeprowadzać w obecności członka zarządu lub przedstawiciela albo pracownika kontrolowanej organizacji, a w razie ich nieobecności – w obecności świadka. Osoby, które przeprowadziły kontrolę sporządzają protokół pokontrolny, podlegający podpisaniu przez kontrolerów oraz osobę(y) składające oświadczenia woli w imieniu organizacji (zazwyczaj – członkowie zarządu). Zarząd w terminie 14 dni od podpisania protokołu może złożyć na piśmie wyjaśnienia albo zgłosić zastrzeżenia do treści protokołu. Jeśli kontrolerzy nie uwzględnią przedstawionych przez zarząd zastrzeżeń to w terminie 14 dni muszą złożyć pisemne wyjaśnienie członkom zarządu. Po zakończeniu kontroli kontrolerzy sporządzają wystąpienie pokontrolne, zawierające ocenę stanu faktycznego wynikającą z ustaleń zawartych w protokole kontroli, w tym opis ustalonych uchybień, z uwzględnieniem przyczyn ich powstania, zakresu, skutków oraz osób odpowiedzialnych za ich powstanie, a także termin w ciągu którego powinny być usunięte (min. 30 dni).

Kontrolowana organizacja pożytku publicznego otrzymuje wystąpienie pokontrolne od Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Na przekazanie tego dokumentu minister ma 14 dni od zakończenia postępowania kontrolnego. Jeśli kontrola była przeprowadzana przez wojewodę albo inne ministerstwo organizacja wystąpienie pokontrolne otrzymuje kontrolowana organizacja oraz Minister Pracy i Polityki Społecznej.

Jeżeli organizacja pożytku publicznego nie usunie uchybień stwierdzonych w wystąpieniu pokontrolnym albo w wyniku kontroli zostanie stwierdzone znaczące naruszenie przepisów prawa, minister właściwy ds. zabezpieczenia społecznego może zwrócić się do Krajowego Rejestru Sądowego o wykreślenie z rejestru informacji o statusie organizacji pożytku publicznego.

Minister składa wniosek o wykreślenie statusu organizacji pożytku publicznego jeżeli w wyniku kontroli okaże się, że organizacja pożytku publicznego nie spełnia warunków określonych w art. 20 oraz 21 ustawy. O tym jakie to warunki czytaj tutaj: poradnik.ngo.pl/x/423536.

Organizacja pozarządowa, która utraciła status pożytku publicznego ma obowiązek wykorzystania w ciągu 3 miesięcy środków pochodzących z1% podatku na własną działalność statutową lub przekazania ich na rzecz innej organizacji pożytku publicznego, wskazanej przez ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego..