III sektor w liczbach
ILE JEST W POLSCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH?
Na I kwartał 2008 roku w rejestrze REGON [1] zarejestrowanych
było:
- 58 237 stowarzyszeń [2]
- 9 106 fundacji
GDZIE JEST NAJWIĘCEJ, A GDZIE NAJMNIEJ
ORGANIZACJI?
Województwa, w których liczba zarejestrowanych organizacji w
przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców jest największa to: mazowieckie
(22 organizacje na 10 tys. mieszkańców), pomorskie (20),
warmińsko-mazurskie (19), lubuskim (19), dolnośląskie (19),
zachodniopomorskie (18), małopolskie (18), wielkopolskie (17); zaś
najmniej zarejestrowanych organizacji jest w województwie
świętokrzyskim (13), śląskim (14), opolskim (14), lubelskim (15),
łódzkim (15), kujawsko-pomorskim (15), podlaskim (16) i
podkarpackim (16).
CZY LICZBA ORGANIZACJI ROŚNIE?
W roku 2007 powstało ok. 3 tysięcy stowarzyszeń i ok. 650
fundacji. Z tych danych nie należy jednak wnioskować, że polski
sektor pozarządowy w ciągu ostatniego roku „powiększył się” o taką
właśnie liczbę organizacji – co roku bowiem pewna liczba
organizacji kończy działalność (co zwykle nie znajduje
odzwierciedlenia w rejestrze REGON). Co więcej, porównując dane z
2007 roku i lat wcześniejszych można stwierdzić, że liczba nowo
powstałych organizacji maleje – między 2003 a 2005 rokiem średnio
rocznie przybywało ok. 4 tysiące stowarzyszeń i ok. 900
fundacji.
JAKI JEST WIEK STATYSTYCZNEJ ORGANIZACJI?
Na początku roku 2008, więcej niż co trzecia
organizacja pozarządowa w Polsce liczyła sobie nie więcej niż 4
lata (powstała między 2003 a końcem 2007 roku).
- Co czwarta powstała w latach 1999-2002
- Co trzecia organizacja (37%) ma ponad 10 lat.
- 10% organizacji to takie, które istniały jeszcze przed 1989 rokiem.
CZYM ZAJMUJĄ SIĘ ORGANIZACJE?
Najwięcej jest w Polsce organizacji
pozarządowych działających w obszarze „sportu, turystyki, rekreacji
i hobby” (38,3% organizacji wskazuje ten obszar jako najważniejsze
pole swoich działań). Inne obszary działań wskazywane najczęściej
przez organizacje jako ich główne pola działań to: „kultura i
sztuka” (12,7% organizacji), „edukacja i wychowanie” (12,8%) oraz
„usługi socjalne i pomoc społeczna” (11,2%) i „ochrona zdrowia”
(7,7%).
JAKI JEST TERYTORIALNY
ZASIĘG DZIAŁAŃ ORGANIZACJI?
1 na 4 organizacje twierdzi, że prowadzi
działania na terenie najbliższego sąsiedztwa.
Prawie połowa organizacji (49,8%)deklaruje, że zasięg jej
działań odpowiada obszarowi gminy/powiatu.
Zasięg ogólnokrajowy deklaruje 33% organizacji. Tyle samo
mówi o zasięgu na obszarze województwa, regionu.
CZY ORGANIZACJE ZRZESZAJĄ SIĘ W ZWIĄZKI I
FEDERACJE?
27,5% organizacji należy do różnego rodzaju
branżowych, regionalnych lub ogólnokrajowych federacji, porozumień
i związków (o 6,5 punktu procentowego mniej niż w 2006
roku).
CZY ORGANIZACJE NALEŻĄ DO POROZUMIEŃ I SIECI
MIĘDZYNARODOWYCH?
8%organizacji deklaruje przynależność do zagranicznych lub
międzynarodowych porozumień (odsetek ten też się zmniejsza – w roku
2004 było to 11%, a w 2006 10%).
JAKA CZĘŚĆ ORGANIZACJI ZATRUDNIA PŁATNYCH
PRACOWNIKÓW?
2008 roku prawie 42% organizacji
zadeklarowało, że w ostatnim roku zatrudniało (niezależnie od formy
zatrudnienia) płatny personel.
27% stowarzyszeń i fundacji zatrudnia pracowników
etatowych (co oznacza, że takich osób jest w
organizacjach ok. 120 tys.).
ILE OSÓB JEST CZŁONKAMI ORGANIZACJI?
Na podstawie badania na reprezentatywnej próbie dorosłych
Polaków łączną liczbę członków organizacji w Polsce w 2008 roku
można szacować na ok. 4 mln.
JAKA CZĘŚĆ ORGANIZACJI WSPÓŁPRACUJE Z
WOLONTARIUSZAMI?
W 2008 roku 44% organizacji zadeklarowało, że ich działania
wspierają wolontariusze (niebędący członkami tych organizacji). W
2006 roku pomoc wolontariuszy uzyskiwało 40% organizacji – można
więc założyć, że zahamowaniu uległ trend spadkowy obserwowany w
poprzednich latach (w 2004 roku podobną deklarację złożyło 45%
organizacji pozarządowych, w 2002 roku 47%).
JAKIE SĄ PRZYCHODY ORGANIZACJI?
Pogłębia się rozwarstwienie sektora. Mniej zamożne
organizacje dysponują środkami podobnymi do tych z 2005 roku.
Zamożniejsze znacznie większymi. W 2005 roku 5% najbogatszych
organizacji dysponowało rocznymi przychodami przekraczającymi 700
tyś. zł, w 2007 było to już ponad 1,3 mln zł.
Co piąta organizacja ma przychód nie przekraczający 1 tys.
zł.
Przychody 23% procent organizacji w roku 2007 nie
przekroczyły 10 tysięcy zł.
35% organizacji miało przychód między 10 a 100 tys.
zł.
16% organizacji miało przychód między 100 tys. a 1mln.
zł
Przychodem przekraczającym 1 mln zł dysponowało 5,7%
organizacji.
CZY ORGANIZACJE KORZYSTAJĄ Z NOWYCH TECHNOLOGII?
Z roku na rok coraz więcej organizacji korzysta z nowych
technologii. 70% organizacji deklaruje, że w swojej pracy używa
komputera lub komputerów (w 2006 roku było to 63%).
Z Internetu (w siedzibie lub poza nią) korzysta
ponad 87% organizacji, o 8 punktów procentowych więcej niż w 2006
roku i o 14 więcej niż w 2004. 45% organizacji korzysta z Internetu
codziennie, kolejne 20% kilka razy w tygodniu, 10% organizacji
wchodzi do sieci rzadziej niż kilka razy w miesiącu.
Z JAKIMI PARTNERAMI NAJCZĘŚCIEJ WSPÓŁPRACUJĄ
ORGANIZACJE?
Podobnie jak w poprzednich latach organizacje najczęściej
utrzymują kontakty z przedstawicielami lokalnej społeczności, w
której działają. Jednak robią to rzadziej niż dwa lata temu (ok.
71% organizacji deklaruje, że kontaktuje się z tym partnerem często
lub co pewien czas, przy 85% w roku 2006).
- Wśród tych partnerów szczególne miejsce zajmuje samorząd lokalny na poziomie gminy lub powiatu – 63% organizacji kontaktuje się z nim często lub co pewien czas, zaś kolejne 20% sporadycznie.
- Instytucje użyteczności publicznej, takie jak szkoły, szpitale czy muzea, są także ważnym partnerem, z którym kontakty są niemal tak częste, jak z samorządem – 58%organizacji utrzymuje z nimi kontakty, z czego dla co trzeciej (34%) są one częste i regularne. Również w tym wypadku częstotliwość kontaktów osłabła w stosunku do 2006 roku, gdy kontakty z tym partnerem utrzymywało 77% organizacji.
- Co ciekawe, 50% organizacji deklaruje, że współpracuje z mediami lokalnymi– co trzecia kontaktuje się z nimi co pewien czas, zaś ok. 15% utrzymuje z nimi częste i regularne kontakty.
- Nieco rzadziej niż media lokalne pojawiają się wśród partnerów organizacji inne organizacje pozarządowe– 46% organizacji utrzymuje z nimi kontakt często lub co pewien czas. Chociaż wydawałoby się, że to najbardziej naturalny partner, ponad połowa organizacji w ogóle nie utrzymuje tego typu kontaktów lub są to kontakty sporadyczne.
CZEGO POTRZEBUJĄ ORGANIZACJE?
Jeśli zadać organizacjom hipotetycznie pytanie, na co
przeznaczyłyby dodatkowe, swobodne pieniądze, to okazuje się, że
zdecydowanie najczęściej, tak jak w 2006 roku,na zakup
sprzętu związanego z obszarem działania organizacji
(42%).
Trochę rzadziej organizacje chciałyby dodatkowe fundusze
przeznaczyć na zakup sprzętu biurowego (28%), podniesienie
kwalifikacji pracowników lub wolontariuszy (26%), powiększenie lub
remont lokalu (24%), poszerzenie świadczonych usług
(22%).
JAKIE SĄ NAJCZĘSTSZE PROBLEMY ORGANIZACJI?
Zła sytuacja finansowa i trudności w zdobywaniu funduszy są
najczęściej wskazywanym przez organizacje problemem, który
odczuwają w codziennym funkcjonowaniu. Wskazuje go 61% organizacji,
lecz znacząco mniej niż dwa lata temu (73%).
Mniej więcej co druga organizacja jako najczęściej
występujące problemy wskazuje: nadmiernie rozbudowaną biurokrację
administracji publicznej (53%) skomplikowane formalności związane z
dostępem do grantodawców, sponsorów, funduszy UE (52%) oraz brak
osób gotowych do bezinteresownej pracy na rzecz organizacji
(51%).
W prawie co trzeciej organizacji (27%) jako ważny problem
jest odczuwane znużenie liderów, „wypalenie” osób zaangażowanych w
działania organizacji.
JAKIE NASTROJE PANUJĄ WŚRÓD ORGANIZACJI?
Co druga organizacja ocenia ubiegły rok neutralnie – jako ani
gorszy ani lepszy niż poprzednie. Wśród pozostałych w pewnej
przewadze są optymiści. 26% organizacji sądzi, że ostatni rok był
dla organizacji lepszy niż lata poprzednie (23% w roku 2006). 10%
organizacji uważa, że warunki działania organizacji w ostatnim roku
były gorsze niż w latach poprzednich (dwa lata temu uważało tak 16%
organizacji, a w 2004 – 23%).
- 53% uważa, że kolejny rok będzie lepszy (dwa lata temu podobnego zdania było 45% respondentów). Optymistów jest ponad 10-krotnie więcej niż pesymistów – tylko 5% organizacji sądzi, że rok 2008 będzie gorszy niż poprzednie. Co trzecia organizacja nie spodziewa się po najbliższym roku ani poprawy ani pogorszenia.
Powyższe dane pochodzą z najnowszego badania Stowarzyszenia Klon/Jawor, przeprowadzonego na ogólnopolskiej, reprezentatywnej próbie 1700 organizacji pozarządowej. Badanie było realizowane w pierwszym kwartale 2008 roku przez ankieterów firmy PBS DGA. Pełen raport z badania będzie dostępny w portalu www.ngo.pl i serwisie www.civicpedia.ngo.pl na jesieni tego roku.
Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu „W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii społecznej” finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, w ramach IW Equal.
[1] Rejestr REGON, prowadzony przez Główny Urząd Statystyczny krajowy, to rejestr podmiotów gospodarki narodowej.
[2] Bez Ochotniczych Straży Pożarnych, które mają formę prawną stowarzyszeń, jednak w praktyce działają na odmiennych zasadach niż pozostałe stowarzyszenia i są bardzo specyficznymi, wymagającymi osobnych badań organizacjami.
