Czy prezes (lub inny członek władz) stowarzyszenia może być w nim zatrudniony?

Nie ma przeszkód prawnych do zatrudniania pracowników w stowarzyszeniu, dotyczy to także członków zarządu.

Przeczy temu często nastawienie społeczne, np. organy samorządu terytorialnego, podejmując decyzję o udzieleniu dotacji, zarzucają organizacjom zatrudniającym osoby z zarządu, że postępują nieetycznie. Najczęściej podnoszona jest wątpliwość, czy organizacje, które zatrudniają członków zarządu, np. jako koordynatorów projektów, mogą wypłacać im wynagrodzenia z dotacji. Poza tym, że zarzuty te są dyskusyjne (można zastanawiać się, co jest nieetycznego w płaceniu pracownikowi, nawet, jeśli jest członkiem zarządu, za wykonane zadania?) to nie znajdują one także poparcia w przepisach. Choć sytuację tę trzeba nieco inaczej rozpatrywać dla stowarzyszeń i dla fundacji (tutaj czytaj więcej o zatrudnianiu w fundacji członków władz: http://www.ngo.pl/x/377473).

Warto tu przytoczyć opinię Sądu Apelacyjnego w Warszawie (postanowienie z dn. 7 kwietnia 1992 roku), w której Sąd stwierdził: „Oparcie działalności stowarzyszenia na pracy społecznej członków nie wyłącza możliwości poddania pewnej sfery działalności regułom odpłatności. Możliwość łączenia członkostwa z pracą na rzecz stowarzyszenia może dotyczyć w ograniczonym zakresie także członków zarządu”. W uzasadnieniu dodano, że „zawężenie możliwości pozostawania członkiem stowarzyszenia jedynie do nie pracowników nie znajduje żadnego uzasadnienia ani w przepisie ustawy, ani w zasadach współżycia społecznego; przeciwnie, względy celowości (...) pozwalają mniemać, że efekty pracy członków stowarzyszenia będą z reguły lepsze, zważywszy na dodatkowe powiązanie takich pracowników z pracodawcą”.

Od strony prawnej nie ma przeszkód, aby osobą zatrudnioną przez stowarzyszenie był członek zarządu. Stowarzyszenia często zatrudniają pracowników pełniących funkcje kierownicze na różne formy umowy o pracę. Niezależne jednak od rodzaju umowy zawartej z pracownikiem (który jest także członkiem zarządu) należy zadbać, aby wynikało z niej jasno, że jego obowiązki pracownicze nie pokrywają się z obowiązkami jako członka zarządu (lub organu kontroli wewnętrznej, np. komisji rewizyjnej).

Nie można podpisać z członkiem zarządu umowy o pracę, w której w zakresie obowiązków wpisane są zadania wynikające z postanowień statutu organizacji (zadania określające kompetencje zarządu lub komisji rewizyjnej). Te kompetencje muszą być rozdzielone, ponieważ członkowie władz nie mogą pobierać wynagrodzenia za działania społeczne w zarządzie. Niewłaściwe jest pobieranie wynagrodzenia np. za reprezentowanie organizacji na zewnątrz, tworzenie planów działalności itp. (tak samo, jak pobieranie wynagrodzenia przez członków organu kontroli wewnętrznej).

Ustawa Prawo o stowarzyszeniach nie zabrania zatrudniania członków zarządu stowarzyszenia. Jest to w dużej mierze decyzja dotycząca polityki stowarzyszenia i wymaga szczególnej dbałości o oddzielenie obowiązków członka zarządu od obowiązków pracownika (np. poprzez wyraźne zapisanie w zakresie obowiązków).