Wszyscy ci, którzy chcą być wolontariuszami zapewne zastanawiają się, czy nadaję się? Czy mam odpowiednie kwalifikacje? Wiek? Predyspozycje? Czy… czy…?

Takich pytań może być sporo, a na wszystkie z nich jedna odpowiedź: wolontariuszem może być każdy. Ale niestety, nie w każdym miejscu. Są bowiem placówki, czy czynności, które wymagają spełnienia określonych warunków przez kandydata na wolontariusza, chodzić tu może o wykształcenie, predyspozycje, stan zdrowia.

· czy wiek ma wpływ na wybór wolontariatu?

Wiek również nie ma żadnego wpływu, z tym że, jeżeli jest to osoba niepełnoletnia, musi uzyskać pisemną zgodę rodziców bądź opiekunów prawnych. I to jedyny warunek. Zawsze bowiem znajdzie się zajęcie, zawsze jest ktoś, kto czeka na uśmiech, dobre słowo czy pomoc. Jest tutaj natomiast jedyny wyjątek, trzeba być osobą pełnoletnią by być wolontariuszem w niektórych placówkach np. opiekuńczo-wychowawczych, mówią o tym rozporządzenia, o których w innym miejscu.

· jakie należy mieć wykształcenie i doświadczenie, aby zostać wolontariuszem?

Tak naprawdę najważniejsza jest, odpowiednia wiedza, przygotowanie i zdolności potrzebne do wykonywania określonej pracy wolontarystycznej.
Warto zauważyć, że w praktyce wymogi wobec wolontariusza określa osoba kierująca organizacją, może ona ocenić kwalifikacje kandydata i zdecydować o jego zaangażowaniu.
Od strony prawnej ustawa o wolontariacie nakłada obowiązek posiadania przez wolontariuszy kwalifikacji niezbędnych do wykonywania określonych usług oraz wypełnienia innych warunków obowiązujących w danym miejscu pracy wolontarystycznej, takich jak: badania lekarskie czy kursy. Organizacja chcąca zaangażować wolontariusza może kierować się przepisami szczegółowymi bądź wewnętrznym regulaminem.
Zdarza się też, że wymogi wobec wolontariusza precyzują przepisy obowiązujące w placówkach, np. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 września 2002 r określa kwalifikacje wymagane w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, a rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 grudnia 2002 r wymagane w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

· ile czasu muszę poświęcić jako wolontariusz?

Będąc wolontariuszem, należy pamiętać, że zarówno kiedy jest to zajęcie wykonywane codziennie, jak i raz w tygodniu, w obydwu przypadkach to wolontariat, jedyna różnica to czas wykonywanej pracy. Warto też określić, czy ze względu na natłok obowiązków bardziej odpowiedni jest wolontariat akcyjny czy krótkoterminowy? Czy jednak możliwe będzie podjęcie długoterminowych działań?. To wszystko jest bardzo ważne, ponieważ pozwoli jasno doprecyzować zakres obowiązków jako wolontariusza, a także uświadomi organizacji lub instytucji kiedy może na daną osobę liczyć.

· czy cudzoziemcy mogą być wolontariuszami?

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie dopuszcza taką możliwość. Co ważne, nie trzeba mieć do tego ani stosownego pozwolenia na pracę ani wizy. Wolontariat jest bowiem działalnością odpowiadającą świadczeniu pracy, nie jest zaś pracą, jest świadczeniem nieodpłatnym, nie podlegającym regulacjom rynku pracy.

Natomiast, jak zostać wolontariuszem w innym kraju, co oczywiście również jest możliwe piszemy w innym miejscu.

· mogę zamienić praktyki studenckie czy staż na wolontariat?

Ani praktyki studenckie ani staż nie są wolontariatem. Tak, jak wcześniej było wspomniane wolontariat cechuje dobrowolność, praktyki studenckie zaś są formą zdobywania praktycznej wiedzy związanej z kierunkiem studiów. Ich odbycie jest obowiązkiem studenta, a wiec praktyka studencka, choć bezpłatna - nie jest dobrowolna, więc nie jest wolontariatem.

· czy okres pracy wolontarystycznej liczy się do stażu pracy?

Niestety, tego rodzaju działalności nie zalicza się do stażu pracy, tak samo jak wykonywanie świadczeń przez wolontariusza nie wpływa na uprawnienia pracownicze. Nie można więc okresu pracy wolontariusza wliczyć do okresów składkowych lub nieskładkowych, co w efekcie nie ma wpływu na uzyskanie prawa do renty, czy emerytury ani tym bardziej na wysokość obu tych świadczeń.

· czy wolontariusz jest pracownikiem?

Świadczenie wykonywane przez wolontariusza jest „świadczeniem odpowiadającym świadczeniu pracy”, nie jest to praca w rozumieniu Kodeksu Pracy. Są jeszcze dwie istotne różnice:

1) wolontariusz za swoja pracę nie pobiera wynagrodzenia;
2) wolontariusz podpisuje porozumienie o współpracy, a nie umowę o pracę.

To wszystko dowodzi tego ze wolontariusz nie jest pracownikiem angażującej go placówki.

· czy osoba bezrobotna może być wolontariuszem bez utraty prawa do zasiłku?

Bycie wolontariuszem nie wpływa ani na utratę, ani wysokość świadczenia dla bezrobotnych. Wcześniej przytoczona definicja pojęcia określa, że wolontariuszem jest osoba nie pobierająca wynagrodzenia. Nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu Pracy, a więc będąc wolontariuszem nie straci prawa do zasiłku.