DZIŚ
Jamajka: Dzień Boba Marleya
Poradnik.ngo.pl
/ Współpracuję z administracją
/ 3. Program współpracy
/ Co to jest program współpracy i jak powstaje?
zgodne ze znowelizowaną ustawą
Co to jest program współpracy i jak powstaje?
Program współpracy jest to podstawowy dokument, który opisuje zasady współpracy pomiędzy władzami samorządowymi a działającymi na danym terenie organizacjami pozarządowymi. Z formalnego punktu widzenia program współpracy to uchwała rady miasta, gminy, powiatu, sejmiku wojewódzkiego.
Uchwalenie rocznego programu współpracy jest obowiązkiem samorządu. Mówi o tym art. 5 a ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Przepisy ustawy określają także kiedy należy przyjąć program współpracy, jak również w jaki sposób nad nim pracować i co w nim zawrzeć.
Roczny program współpracy musi być uchwalony do 30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania programu (art. 5a ust.1). Oznacza to, że prace nad programem samorząd powinien zaplanować tak, aby korespondował on z pracami nad budżetem samorządu. Program powinien stanowić wytyczną przy opracowywaniu budżetu, a nawet zawierać konkretne kwoty, które dany samorząd chce w następnym roku przeznaczyć na realizację zadań publicznych przez organizacje pozarządowe.
W planowaniu prac nad programem samorząd powinien także uwzględnić czas na skonsultowanie tego dokumentu z organizacjami pozarządowymi, ponieważ konsultacji takich wymaga ustawa (art. 5a ust 1). Sposób, w jaki prowadzone są konsultacje musi być opisany w samym programie.
Jeśli na danym terenie działa Gminna, Powiatowa lub Wojewódzka Rada Działalności Pożytku Publicznego – wówczas program współpracy obowiązkowo powinien być z nimi skonsultowany.
Najlepiej by było oczywiście, gdyby program nie tylko był konsultowany z organizacjami pozarządowymi, ale tworzony wspólnie przez władze lokalne i sektor pozarządowy.
Ustawa przewiduje również, że w programie muszą się znaleźć następujące elementy (art. 5a ust 4.):
- cel główny i cele szczegółowe,
- zasady współpracy,
- zakres przedmiotowy,
- formy współpracy,
- priorytetowe zadania publiczne,
- okres realizacji programu,
- sposób realizacji programu,
- wysokość środków planowanych na realizację programu,
- sposób oceny realizacji programu,
- informacje o sposobie tworzenia programu oraz o przebiegu konsultacji,
- tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych konkursach ofert.
Jeśli dany samorząd nie przyjmie w terminie programu współpracy, wówczas każda organizacja pozarządowa (jako podmiot, który ma interes prawny w uchwaleniu programu) może wezwać samorząd do jego uchwalenia. A jeśli i to nie pomoże – może zaskarżyć brak tego dokumentu do sądu administracyjnego (art. 101 a Ustawy o samorządzie gminnym, art. 88 Ustawy o samorządzie powiatowym, art. 91 Ustawy o samorządzie województwa).
Uchwałę o przyjęciu programu współpracy podejmuje rada miasta, gminy, powiatu, sejmiku wojewódzkiego. Jednak za przygotowanie i realizację programu odpowiada władza wykonawcza, czyli burmistrz, wójt, prezydent miasta lub marszałek województwa. Urzędnicy ci mają obowiązek sprawozdawać się z realizacji programu współpracy za rok poprzedni. Muszą to zrobić przed radą lub sejmikiem nie później niż do 30 kwietnia każdego roku.
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie przewiduje także możliwość uchwalania przez samorządy wieloletnich programów współpracy (art. 5a ust. 2), przy czym ustawa nie określa, ile lat mogą obowiązywać programy uchwalane przez samorząd.
Programy współpracy mogą przyjmować także organy administracji rządowej (ministerstwa) – nie jest to jednak ich obowiązek. Programy takie mogą być przyjmowane na okres od roku do 5 lat. Zarówno jego zawartość, jak i zasady przygotowywania takiego programu są analogiczne jak dla samorządów. Organy administracji rządowej są zobowiązane do ogłaszania rocznego sprawozdania z realizacji programu współpracy w Biuletynie Informacji Publicznej do 30 kwietnia każdego roku (art. 5b ust. 3).
W wyniku nowelizacji ustawy z 2011 r. samorządom przybył dodatkowy obowiązek – do 30 kwietnia każdego roku muszą one opublikować w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) sprawozdanie z realizacji programu współpracy w roku ubiegłym. Nowela zmieniła też zawartość programu współpracy – zamiast środków „przeznaczanych” na współpracę należy zamieścić w sprawozdaniu wysokość środków „planowanych” na realizację programu. Zmiana ta ma umożliwić bardziej elastyczne formułowanie programów współpracy, gdy nie jest jeszcze znany ostateczny kształt budżetu na przyszły rok (w przypadku programów rocznych) lub na kolejne lata (w przypadku programów wieloletnich).