Z jakimi sprawami idziemy do urzędu gminy lub miasta?

Gmina stanowi podstawowy szczebel samorządu terytorialnego w Polsce. Z założenia realizuje ona wszystkie zadania publiczne o znaczeniu lokalnym, które nie zostały przypisane ustawami innym organom administracji publicznej.

Zgodnie z zapisami ustawy o samorządzie gminnym (art. 7, ust. 1) do zadań gminy należą między innymi sprawy:

ładu przestrzennego,

gospodarki komunalnej,

lokalnego transportu zbiorowego,

dróg gminnych,

ochrony zdrowia,

edukacji publicznej,

pomocy społecznej,

gminnego budownictwa mieszkaniowego,

kultury,

bibliotek,

ochrony zabytków,

kultury fizycznej i turystyki,

terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych,

targowisk i hal targowych,

zieleni gminnej i zadrzewień,

cmentarzy gminnych,

promocji gminy,

współpracy z organizacjami pozarządowymi

oraz współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw.

Powyższy katalog może być jednak mylący. Ten sam akt prawny (art. 7, ust 2) stwierdza, iż ustawy określają, które zadania własne gminy mają charakter obowiązkowy. Oznacza to, że jeśli chcemy naprawdę widzieć, jakie sprawy można załatwić w gminie, należy sięgnąć do poszczególnych, branżowych ustaw takich jak:

ustawa o pomocy społecznej,

ustawa o systemie oświaty,

ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Dopiero na ich podstawie dowiemy się, że co prawda zadaniem własnym gminy jest ochrona zdrowia, ale realnie ogranicza się ona do realizacji programów profilaktycznych. Z kolei w zakresie edukacji zadania publiczne zostały rozdzielone pomiędzy wszystkie szczeble samorządu. W ramach tego podziału w gminie pozostało prowadzenie przedszkoli, szkół podstawowych oraz gimnazjów. W pomocy społecznej do zadań gminy należą między innymi: udzielanie schronienia bezdomnym, wypłacanie zasiłków okresowych i celowych, praca socjalna, świadczenie usług opiekuńczych czy dożywianie dzieci.

Jak widać, każda ustawa branżowa określa katalog zadań poszczególnych szczebli administracji publicznej. Warto znać te przepisy, by trafić pod właściwy adres. Nie każde zadanie jest realizowane za pośrednictwem urzędu. Rada gminy (miasta), na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta) powołuje jednostki i zakłady budżetowe, aby poprzez nie realizować określone zadania nałożone na gminę. Takimi podmiotami są przedszkola i szkoły samorządowe, ośrodki pomocy społecznej.

Należy również pamiętać, że w Polsce jest 65 miast na prawach powiatów, nazywanych inaczej powiatami grodzkimi. Są to gminy miejskie, którym zostały udzielone, na jej terytorium, również kompetencje spełniane przez administrację powiatową. W takich jednostkach rada gminy spełnia jednocześnie funkcje rady powiatu, zaś prezydent miasta - oprócz kompetencji przynależnych burmistrzowi - ma dodatkowe uprawnienia, analogiczne do zarządu powiatu.

Strukturę władz gminy i zasady ich działania, oprócz zapisów ustawowych, doprecyzowuje statut gminy (miasta) oraz regulaminy i statuty poszczególnych jednostek organizacyjnych. Wszystkie te dokumenty są dostępne na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej (BIP) – www.bip.gov.pl